Nasıl Hazırlanır?
Hakediş; sözleşmesi yapılmış ve uygulaması başlamış bir yapım işinde, belirli dönemlerde tamamlanan imalatların karşılığı olarak yükleniciye ödenen bedeli ifade eder. İhale süreci tamamlanmış ve işi üstlenen firma belirlendikten sonra, sözleşme hükümleri doğrultusunda hakediş süreci başlatılır.
Bu süreç, yüklenici ile işveren kurum arasında imzalanan sözleşmeye dayanır. Sözleşmede; taraf bilgileri, işin kapsamı, uygulama yeri, bedel türü, işin süresi, teknik ve idari şartlar, ceza hükümleri, iş programı ve varsa fiyat farkı uygulamaları açık şekilde tanımlanır.
⸻
Sözleşme Türlerine Göre Hakediş Uygulamaları
Yapım işlerinde hakediş süreçleri, sözleşme türüne göre farklılık gösterebilir. Genel olarak iki temel sözleşme modeli bulunur:
• Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme:
İşin tamamı için tek bir toplam bedel üzerinden düzenlenen sözleşme türüdür.
• Birim Fiyatlı Sözleşme:
Her bir imalat kalemi için ayrı miktar ve birim fiyat belirlenerek oluşturulan sözleşme modelidir.
Bu iki sözleşme türünde hakediş hesaplama yöntemleri ve mevzuat uygulamaları farklıdır. İş artış oranları, geçici kabul kesintileri, metraj hesaplama yöntemleri ve revize birim fiyat uygulamaları sözleşme tipine göre değişkenlik gösterir.
⸻
Hakediş Tutarı ve Hakediş Raporu
Hakediş döneminin sonunda hesaplanan ve yükleniciye ödenmesi planlanan bedele hakediş tutarı, bu ödemenin dayanağı olan tüm belgeler bütününe ise hakediş raporu adı verilir.
Hakediş raporları, yürürlükteki mali mevzuat kapsamında düzenlenir ve yapılan işlerin şeffaf şekilde belgelenmesini amaçlar. Bu raporlar; metraj kayıtları, icmaller, fiyat farkı tabloları ve yapılan iş listeleri gibi teknik ve mali dokümanlardan oluşur.
⸻
Hakediş Hazırlama Süreci Nasıl İlerler?
Hakedişler, işyeri teslim tarihinden itibaren (sözleşmede aksi belirtilmedikçe) genellikle aylık dönemler halinde hazırlanır. Süreç aşağıdaki aşamalardan oluşur:
• Sahada tamamlanan imalatlar, proje ve teknik şartnamelere uygun şekilde ölçülür.
• Önceki dönemlerle birlikte toplam (kümülatif) iş miktarları belirlenir.
• Yapılan işlerin tutarı, sözleşmede yer alan birim fiyatlar üzerinden hesaplanır.
• Fiyat farkı uygulanması gereken işler için ilgili hesaplamalar yapılır.
• Bulunan tutar üzerinden KDV dahil tahakkuk bedeli oluşturulur.
• Vergiler, kesintiler ve varsa cezalar düşülerek yükleniciye ödenecek net tutar belirlenir.
Tüm bu işlemler, hakedişin doğru, denetlenebilir ve mevzuata uygun şekilde hazırlanmasını sağlar.
⸻
Hakediş Çalışmalarında Temel Amaç
Hakediş süreçlerinin temel amacı; yapılan imalatların doğru şekilde ölçülmesi, hak edilen bedelin adil ve şeffaf biçimde hesaplanması ve taraflar arasında güven esaslı bir mali akışın sağlanmasıdır. Doğru hazırlanan hakedişler, hem işveren hem de yüklenici açısından sürecin sorunsuz ilerlemesine katkı sağlar.
